Türkiye’de Ticaret ve Yatırımın Hukuki Altyapısına İlişkin Reform Planları
6 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2027–2029 Orta Vadeli Program, ticaret ve yatırım ortamını ilgilendiren çeşitli hukuki düzenlemeler öngörüyor. Kişisel verilerin korunması, uyuşmazlık çözümü, icra ve iflas hukuku, yatırım süreçleri ve kamu alımları bu düzenlemelerin başlıca konularını oluşturuyor.
Türkiye’de faaliyet gösteren veya Türkiye ile ticari ilişkileri bulunan şirketler açısından Program, önümüzdeki dönemin mevzuat gündemine ilişkin bir çerçeve sunuyor. Bununla birlikte, öngörülen değişikliklerin uygulanabilmesi için ilgili kanuni ve idari düzenlemelerin ayrıca yapılması gerekiyor.
Kişisel Verilerin Korunması ve Yapay Zekâ
Program, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırılması sürecinin 2027’nin üçüncü çeyreğinde tamamlanmasını hedefliyor. Yapay zekâ alanında ise AB ile uyum gözetilerek ulusal mevzuat altyapısının geliştirilmesi için 2027’nin ilk çeyreği öngörülüyor.
Bu çalışmalar, Türkiye’de iştiraki, çalışanı, müşterisi veya teknoloji ortağı bulunan Avrupa şirketlerinin veri işleme faaliyetlerini ve uyum süreçlerini yakından ilgilendiriyor. Ancak Program, yapılacak değişikliklerin içeriğini henüz açıklamıyor. Özellikle sınır ötesi veri aktarımları bakımından ortaya çıkacak sonuçların, hazırlanacak düzenlemeler üzerinden değerlendirilmesi gerekecek.
Uyuşmazlıkların Çözümü ve Yargılama Süreçleri
Program kapsamında tahkimin yaygınlaştırılması ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin güçlendirilmesi planlanıyor. Ayrıca, çevrim içi uyuşmazlık çözümü ve elektronik duruşma yöntemlerinin geliştirilmesi, etki analiziyle belirlenecek ihtiyaç alanlarında ihtisas mahkemelerinin kurulması ve elektronik tebligat uygulamasının yaygınlaştırılması öngörülüyor.
Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi, dijital uygulamaların geliştirilmesi ve yeni ihtisas mahkemelerinin oluşturulmasına ilişkin çalışmalar için 2027’nin ikinci çeyreği hedefleniyor. Ticari uyuşmazlıklar bakımından bu adımların etkisi, düzenlemelerin kapsamına ve uygulamada yargılama süreleri ile kararların öngörülebilirliğine sağlayacağı katkıya bağlı olacak.
İcra, İflas ve Konkordato
İcra ve iflas mevzuatının güncellenmesine yönelik kanun hazırlıklarının 2027’nin ikinci çeyreğinde tamamlanması planlanıyor. Program ayrıca, konkordatonun kötüye kullanılmasını önlemek ve uygulamada ticari hayatı etkileyen aksaklıkları gidermek amacıyla mevzuat çalışması yapılmasını öngörüyor.
Türkiye’deki şirketlerden alacaklı olan tedarikçiler, finansman sağlayan kuruluşlar ve yatırımcılar açısından bu çalışmalar önem taşıyor. Zira bu alanda yapılacak değişiklikler, alacakların tahsilini ve mali güçlük içindeki şirketlerle yürütülen yeniden yapılandırma süreçlerini etkileyebilir. Bununla birlikte, alacaklı haklarına veya mevcut usullere ilişkin somut değişiklikler Program’da henüz yer almıyor.
Yatırım Süreçleri ve İdari İşlemler
Şirketlerin kuruluş, faaliyet, yatırım, dış ticaret ve tasfiye süreçlerinde karşılaştıkları idari yüklerin azaltılması Program’ın hedefleri arasında bulunuyor. İş ve yatırım işlemlerini kolaylaştırmak üzere kurulması planlanan Tek Durak Ofis için 2027’nin ikinci çeyreği öngörülüyor.
Yatırımcılarla kamu idareleri arasında ortaya çıkan idari ve uygulamaya ilişkin sorunların, yargı veya tahkim sürecine taşınmadan önce koordinasyon ve uzlaşı yoluyla ele alınması amacıyla bir Yatırım Koordinasyon ve Uzlaştırma Kurulu kurulması da planlanıyor. Kurulun yetkileri, çalışma usulü ve mevcut başvuru yollarıyla ilişkisi, yapılacak düzenlemelerle açıklık kazanacak.
Emisyon Ticareti ve Avrupa Birliği ile Ticari İlişkiler
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile uyumunun güçlendirilmesi için 2027’nin ilk çeyreği öngörülüyor. Uluslararası karbon piyasalarına katılım ve karbon kredilerinin kullanımına ilişkin altyapı ve düzenleme çalışmalarının ise aynı yılın ikinci çeyreğinde gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Bu gelişmeler, özellikle Türkiye’deki emisyon yoğun sektörlerden ürün tedarik eden Avrupa şirketleri açısından maliyetlerin, emisyon verilerinin ve tedarikçilerin uyum süreçlerinin değerlendirilmesinde önem taşıyor.
Program ayrıca, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi amacıyla AB kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülmesini öngörüyor. Ancak üzerinde anlaşılmış bir değişiklik veya sürecin tamamlanmasına ilişkin bir tarih açıklamıyor.
Kamu Alımları ve Piyasa Denetimi
Kamu ihale mevzuatının uluslararası norm ve standartlarla uyumlu biçimde; dijitalleşme, yenilikçilik ve sürdürülebilirlik esas alınarak güncellenmesi planlanıyor. Sektörel kamu alımlarına ilişkin düzenleme yapılmasını da içeren kanun hazırlıkları için 2027’nin ilk çeyreği hedefleniyor.
Farklı idarelerin yürüttüğü piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerini bir araya getirmek, uygulama birliğini sağlamak ve mükerrer denetimleri önlemek amacıyla Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulması öngörülüyor. Bu çalışma için belirlenen dönem ise 2027’nin ikinci çeyreği.
Söz konusu düzenlemeler, Türkiye’de kamu ihalelerine katılan veya piyasaya ürün sunan şirketlerin faaliyet koşulları bakımından takip edilmeli.
Düzenlemelerin Takvimi
Program’ın Ek-3 bölümünde yer alan tarihler değerlendirilirken, kanun gerektiren işlemler için yapılan açıklamanın dikkate alınması gerekiyor. Bu tarihler, TBMM gündemine sunulacak teknik ve idari çalışmaların tamamlanmasını ifade ediyor. Dolayısıyla ilgili kanunların belirtilen dönemde kabul edileceği veya yürürlüğe gireceği sonucuna varmak mümkün değil.
Program, şirketlerin önümüzdeki dönemde takip etmesi gereken hukuki değişiklik alanlarını belirliyor. Bu değişikliklerin mevcut sözleşmelere, yatırım kararlarına ve uyum yükümlülüklerine etkisi ise hazırlanacak düzenlemelerin içeriği, yürürlük tarihleri ve geçiş hükümleri üzerinden değerlendirilebilecek.
Yazar
Ömer Faruk Çıkın
